ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi

Sanayileşme devrimi ile başlayan süreçte işletmelerin çevreye olan etkileri her geçen gün artmış ve bunun sonucu olarak ta insanlık küresel iklim değişikliği ile yüz yüze kalmıştır. Küresel iklim değişikliğini geciktirmek, etkilerini azaltmak için biri dizi önlemler alınmaya başlanmış ve alınmaktadır. Bunun sonucu olarak ortaya çıkmış olan ISO 14001 standardı işletmelerin çevre olan etkilerini en aza indirgemek için yayınlanmıştır.

a- ISO 14000 serisi standartlar nelerdir ?

       - ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri - Şartlar

       - ISO 14004 ÇYS - Prensipler, Sistemler ve Destekleyici Tekniklere Dair Genel Kılavuz

       - ISO 14020 Çevre Etiketleri ve Beyanları - Genel Prensipler

       - ISO 14031 Çevre Yönetimi - Çevre Performans Değerlendirilmesi – Kılavuz

       - ISO 14040 Çevre Yönetimi - Hayat Boyu Değerlendirme - İlkeler ve Çerçeve 

b- Standardın Tarihçesi;

       - ISO 14001:1994 - Dokümanter yaklaşım.

       - ISO 14001:2004 - Proses yaklaşımı. Kısmi dokümantasyon.

       - ISO 14001:2015 - Risk tabanlı proses yaklaşımı. Dokümante edilmiş bilgi. 

Standardın kronolojik olarak tarihçesi incelediğinde dokümanter yaklaşımdan proses yaklaşımına bir geçişin olduğu görülmektedir. 

c- ISO 14001 Doküman Yapısı Nasıl Olmalı ?

ISO 14001 standardının 2015 versiyonu incelendiğinde standart uygulayıcılarını oldukça özgür bırakmıştır. Yeni yaklaşım ile birlikte işletmeler standardın zorunlu kıldığı dokümante edilmiş bilgileri oluşturarak sistemlerini tanımlayabilmetedirler.

d- Dokümante Edilmiş Bilgi Kavramı Nedir ?

ISO 14001:2015 versiyonu ile birlikte hayatımıza giren dokümante edilmiş bilgi kavramını standardı uygulamak isteyen ve uygulayan her işletme kendi yapısına göre analiz etmelidir. Aksi durumda çok iyi dokümanlara ancak uygulanmayan bir sisteme sahip olabilirsiniz.

Doküman yapısı;

  • Kuruluşun bağlamına,
  • İlgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerine
  • Risk / Etki Boyut Analizi sonuçlarına
  • Proseslerin karmaşıklığına ve çevreye olan etkilerine
  • Kuruluşun büyüklüğüne
  • Çalışanların yeterlilik ve yetkinliklerine
  • Çalışanların işyerindeki tecrübelerine
  • …….

Uygun olmalıdır.

Ör; tesisimizde oluşan atıkları ele aldığımızda ISO 14001:2015 standardı Atık Yönetimi Talimatı’nın dokümante edilmesi ile değil atıkların doğru sınıflandırılarak yasal şartlara uygun yönetilmesi ile ilgilenmektedir. Atık Yönetim Talimatı’nın varlığı tesisin atıklarını doğru yönettiği anlamına gelmeyip sadece risk kontrol sistemi için alınmış bir önlemdir. Bu nedenle böyle bir talimata ihtiyaç olup olmadığına işletme kendisi karar vermelidir. Atık Yönetim Talimatı işletme atık oluşum noktalarına, atık sahalarına konulacak olan yönlendirme levhaları ile sağlanmış olması, yada eğitimlerle sağlanmış olması işletmelerin kendi tercih edeceği metodlardır.

e- ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi’nin Faydaları Nelerdir ?

  • Ulusal ya da milletlerarası kanuni durumlara uyum sağlanmaktadır.
  • Çevre faaliyetlerine dayalı izin belgelerinin daha kolay alınmasını sağlamaktadır.
  • Uluslararası alanda saygınlık kazandırır.
  • Çevrede var olan sorunları çözmenin maliyetlerini düşürür.
  • Doğal kaynakların daha etkili ve verimli kullanılmasını sağlar.
  • Olumsuz sonuçlanan olayları azaltmaktadır.
  • Şirket bünyesindeki üretim faaliyetlerinin çevreye olan olumsuz etkilerini denetler ve azalmasında yardımcı olur.
  • İşyeri kalitesini arttırarak, işçilerin daha ideal koşullarda çalışmasını sağlar.
  • Çalışanlara verilen eğitimler sonrasında çevre bilincini geliştirir.

f- ISO 14001 Kimler Tarafından Kullanılır ?

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi standartları, saygınlık ve piyasada yer alma amacı içerisinde bulunan tüm kuruluşlar için tercih edilebilmektedir. Kamu ve sanayi kuruluşlarının yanı sıra ürün ve hizmet desteği ortaya koyan imalatçılar tarafından da tercih edilen bir konumda yer almaktadır.

g- ISO 14001:2015 Standardı İçin Nerden Başlamalıyım ?

ISO 14001:2015 standardına göre Çevre Yönetim Sistemi kurmak isteyen işletmelerin en büyük sıkıntısı nerden başlayacaklarını bilmemeleridir.

İşletme olarak öncelikle karar verilmesi gereken sistem kurmak için Danışmanlık desteği alınıp alınmayacağıdır.

Danışmanlık Desteği alınmayacaksa asgaride aşağıdaki adımların izlenmesinde fayda vardır;

  • Öncelikle işletmenin proseslerine hakim bir kişinin sistem kurmaktan sorumlu olarak atanması
  • Çevre Sorumlusu olarak atanan kişi önderliğinde tüm birimlerden bir temsilcinin katılımı ile Çevre Ekibinin oluşturulması
  • ISO 14001:2015 Temel, Süreç Yönetimi ve ISO 14001:2015 Dokümantasyon Eğitimlerinin alınması. (Bu aşamada eğitimi verecek kişinin tecrübesi mutlaka sorgulanmalı ve uygulamaya yönelik eğitim alınmalıdır)
  • Üst Yönetimin Çevre Politika ve Hedeflerini hazırlayıp çalışanların katılımı ile çalışanlara duyurması
  • Etki Boyut Analizinin Yapılması ve gerekli aksiyon planının hazırlanması
  • Hazırlanması gereken dokümante edilmiş bilgi listesinin oluşturulması
  • Makine Teçhizat Listesinin hazırlanması (Bu listeye göre ihtiyaç halinde makine çalıştırma, bakım talimatlarına çevresel konular eklenebilir.)
  • Temel Girdi (Hammadde, ambalaj, hizmet,,,) listelerinin hazırlanması (Bu listeye göre Satınalma şartnamelerine çevresel konular eklenebilir)
  • ISO 19011:2018 İç Denetçi Eğitiminin alınması. (Bu aşamada eğitimi verecek kişinin tecrübesi mutlaka sorgulanmalı ve uygulamaya yönelik eğitim alınmalıdır)
  • Yıllık Eğitim, İç Tetkik Planlarının hazırlanması
  • Sistemin uygulanması
  • 1 adet iç tetkik ve 1 adet yönetim gözden geçirme yapılması
  • Tespit edilen uygunsuzlukların düzeltilmes

h-  ISO 14001:2015 Belgelendirme Süreci;

Süreç Belgelendirme Kuruluşuna karar vermekle başlar ve sertifikalandırma ile sonlanır. Karar aşamasında;

  • Belgelendirme Kuruluşunun sektörünüz ile ilgili Akreditasyonu (TÜRKAK, UKAS, DAKs…) olup olmadığı,
  • Belgelendirme kuruluşunun akredite olduğu teşkilatın Karşılıklı Tanınma Anlaşmasını imzalamış olması (Ör: TÜRKAK, UKAS, DAKs…)
  • Kuruluşun ve Akreditasyon teşkilatının güvenilirliği, referansları, bilinirliği,

Kontrol edilerek kuruluşa karar verilmelidir.

Belgelendirme süreci;

  • Belgelendirme Denetimi (Aşama 1 ve Aşama 2 denetimleri)
  • Gözetim Denetimi (İlk Belge yayın tarihinden sonra en geç 12 ay içerisinde yapılmalıdır)
  • Gözetim Denetimi (İlk Belge yayın tarihinden sonra en geç 12 ay içerisinde yapılmalıdır)

olmak üzere 3 yıllık bir çevrimi kapsamaktadır.

Belgelendirme kuruluşunun denetimlerde harcayacağı süreler uluslararası standart ve klavuzlar da (MD 5, ISO 27006, ISO 50003….) tanımlanmış olup tüm akredite belgelendirme kuruluşları bu sürelere uygun denetim yapmak zorundadır. Belgelendirme ücretlerinin belirlenmesinde bu süreler referans alınmaktadır.

ı- ISO 14001:2015 Belgelendirme Ücretleri Ne Kadardır ?

Belgelendirme ücretlerinin belirlenmesinde denetim gün sayısı ve belgelendirme kuruluşunun günlük ücret politikası olmak üzere 2 kriter vardır.

Bu kriterlerden denetim gün sayısı aynı standart ve klavuzlara göre belirlendiğinden tüm belgelendirme kuruluşları için aynı olup toplam ücreti Belgelendirme Kuruluşunun yayınladığı günlük denetim ücretleri belirlemektedir.

İşletmelerin aynı tesis için çok farkı fiyatlar ile karşılaşmasının ana nedeni tamamen ticari kaygılarla yönetilmekte olan ve hiçbir güvenilirliği olmayan Belgelendirme Kuruluşlarıdır. Bu tür Belgelendirme Kuruluşlarından satın alınan belgelerin güvenilirliğine, marka değerine ve geçmiş yıllardaki askı/iptal durumlarına dikkat edilmesi işletmeler adına oldukça önem arz etmektedir.

TOP