K\u00fcresel Is\u0131nma atmosfere sal\u0131nan sera gazlar\u0131n\u0131n birikmesiyle sera etkisi yaratmas\u0131 sonucu d\u00fcnya y\u00fczeyindeki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. G\u00fcne\u015f\u2019in yayd\u0131\u011f\u0131 k\u0131z\u0131l\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar milyonlarca kilometrelik bir yolculuktan sonra d\u00fcnyam\u0131za ula\u015f\u0131r. Bu \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yery\u00fcz\u00fcne \u00e7arparak topra\u011f\u0131 ve denizleri \u0131s\u0131t\u0131r, bir k\u0131sm\u0131 ise yery\u00fcz\u00fcne \u00e7arpt\u0131ktan sonra yans\u0131yarak tekrar uzaya geri d\u00f6ner. Ancak havada bulunan sera gazlar\u0131, k\u0131z\u0131l\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131malar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 so\u011furarak, atmosferden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 engeller. Bu so\u011furma olay\u0131, atmosferin \u0131s\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7ar. Atmosferdeki sera gazlar\u0131 ne kadar \u00e7oksa o kadar \u00e7ok \u0131s\u0131 tutulur. Bunun sonucunda da D\u00fcnya\u2019n\u0131n ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda y\u00fckselme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Son 100 y\u0131l i\u00e7inde k\u00fcresel iklim, k\u0131smen insani faaliyetlerden kaynaklanan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 nedeniyle ortalama 0,5 oC \u0131s\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiliz bilim adam\u0131 Stern\u2019in ara\u015ft\u0131rmas\u0131, bug\u00fcnden itibaren herhangi bir emisyon sal\u0131nmasa dahi k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n, gelecek on y\u0131llar i\u00e7inde 0,5 oC ila 1 oC artmaya devam edece\u011fini ortaya koymu\u015ftur. Ara\u015ft\u0131rmada yap\u0131lan iklim modelleri; bu emisyonlar\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, d\u00fcnyan\u0131n gelecek y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde 1,4 oC ila 5,8 oC daha \u0131s\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu de\u011fi\u015fiklikler, yerk\u00fcrede hidrolojik d\u00f6ng\u00fcy\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde istikrars\u0131z hale getirecek, ya\u011f\u0131\u015flar ve su ak\u0131\u015flar\u0131nda daha fazla de\u011fi\u015fkenli\u011fe neden olacak ve a\u015f\u0131r\u0131 hidrolojik olaylar\u0131n yo\u011funlu\u011funu art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnya\u2019da gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en s\u0131cak 5 y\u0131l s\u0131ralamas\u0131 (en s\u0131caktan ba\u015flayarak) 2005, 1998, 2002, 2003 ve 2006 d\u0131r. G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en s\u0131cak 5 y\u0131l son 15 y\u0131l i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Karbon Ayak \u0130zi Nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130nsan faaliyetlerinin sonucu olarak sal\u0131nan, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n ba\u015fl\u0131ca sorumlusu olarak g\u00f6sterilen ve karbondioksit (CO2) cinsinden \u00f6l\u00e7\u00fclen sera gazlar\u0131n\u0131n \u00e7evreye verdi\u011fi zarar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Karbondioksit ve di\u011fer sera gazlar\u0131 atmosferimizde her zaman bulunmu\u015f ve t\u0131pk\u0131 sera gibi \u0131s\u0131y\u0131 i\u00e7erde tutarak d\u00fcnyay\u0131 ya\u015fanabilir k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. End\u00fcstriyelle\u015fme ile bu gazlar\u0131n atmosferdeki miktar\u0131 artm\u0131\u015f, k\u00fcresel ortalama s\u0131cakl\u0131k daha \u00e7ok \u0131s\u0131n\u0131n tutulmas\u0131 ile y\u00fckselmi\u015ftir. Bunun sonucu da kar\u015f\u0131m\u0131za iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi olarak \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bizler her g\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z aktiviteler ile bu sera gazlar\u0131n\u0131n sal\u0131m\u0131na neden olmakta ve d\u00fcnyay\u0131 etkilemekteyiz.<\/p>\n\n\n\n Bu etki bizim Karbon Ayak \u0130zimizdir.<\/p>\n\n\n\n Kimi zaman bu karbon sal\u0131m\u0131m\u0131z \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin i\u015fe giderken ara\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n egzoz borusundan \u00e7\u0131kan gazlarda oldu\u011fu gibi. Kimi zaman ise durum bu kadar belirgin de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin marketten sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretiminden nakliyesine kadar olan s\u00fcre\u00e7teki \u00e7\u0131kan emisyonlar gibi.<\/p>\n\n\n\n San\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine Karbon Ayak \u0130zi\u2019mizi azaltmak o kadar da zor de\u011fildir. Ya\u015fam standard\u0131m\u0131zdan \u00f6d\u00fcn vermeyi gerektirecek \u00f6zveriler bir yana, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla ya\u015fam kalitemizi ciddi bir \u015fekilde y\u00fckseltecek sonu\u00e7lar do\u011furacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Karbon Ayak \u0130zi\u2019mizi tam olarak saptamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de, bu konuda edinece\u011fimiz genel fikir, ki\u015fisel olarak iklim \u00fczerindeki olumsuz etkimizi azaltmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sera Gaz\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Karbondioksit, Metan, Nitroksit, Hidroflorokarbonlar, Perflorokarbonlar, S\u00fclf\u00fcr Heksaflorit, Ozon, Su Buhar\u0131, Kloroflorokarbonlar\u2026<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gazlar \u0131s\u0131 tutma kapasitelerinin y\u00fcksek olmas\u0131ndan dolay\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya neden olan gazlard\u0131r. Yani sera gazlar\u0131d\u0131r. Ancak Kyoto protokol\u00fc t\u00fcm bu gazlardan sadece ilk 6 tanesinin kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131p azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmektedir. Karbon Ayak \u0130zi i\u00e7in de bu alt\u0131 tane sera gaz\u0131n\u0131n hesab\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu alt\u0131 sera gaz\u0131ndan \u0131s\u0131 tutma kapasitesi en fazla olan gaz S\u00fclf\u00fcr Heksaflorit\u2019tir. Ayn\u0131 miktarda Karbondioksit gaz\u0131ndan 23.900 kat daha fazla \u0131s\u0131 tutabilir. Ayn\u0131 \u015fekilde Perflorokarbonlar 9.200 kata kadar Karbondioksit\u2019ten daha fazla \u0131s\u0131 tutabilir. Ancak bu iki \u00f6rne\u011fe bakarak yan\u0131lmamak gerek. En tehlikeli sera gaz\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nmada % 50 paya sahip olan Karbondioksit\u2019tir. Bunun nedeni, hem miktar\u0131n\u0131n \u00e7ok hem de karbondioksit molek\u00fcllerinin atmosferdeki \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 50 \u2013 100 y\u0131l gibi \u00e7ok uzun bir s\u00fcreye sahip olmas\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer hi\u00e7bir \u015fey yapmazsak gelecekte neler olacak?<\/p>\n\n\n\n \u2022 En ba\u015fta buzullar eriyecek. Atmosferdeki karbondioksit birikiminin de\u011fi\u015fmesine ba\u011fl\u0131 olarak iklimin de\u011fi\u015febilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, ilk kez 1896 y\u0131l\u0131nda Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc sahibi \u0130sve\u00e7li Svante Arrhenius taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Ne yapabilirim ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hepimiz \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in i\u015fe gitmek zorunday\u0131z ve hepimiz t\u00fcketimi seviyoruz. Ancak bir\u00e7ok \u015fekilde yard\u0131mda bulunabiliriz. Bunlar\u0131 biliyor musunuz? Elektrik, karbon emisyonlar\u0131na en fazla katk\u0131da bulunan fakt\u00f6rd\u00fcr. Bu y\u00fczden elektrikli \u0131s\u0131t\u0131c\u0131yla kahve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ya da televizyonu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya katk\u0131da bulunuyorsunuz demektedir.<\/p>\n\n\n\n A\u015fa\u011f\u0131da hemen yapmaya ba\u015flayabilece\u011finiz \u015feylerin bir listesi vard\u0131r; bunlar\u0131 yaparak k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z katk\u0131y\u0131 azaltabilirsiniz. Bu listedeki \u00f6nlemler size masraf \u00e7\u0131kartmayacakt\u0131r; tam tersine tasarruf yapman\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1. Yenilenebilir kaynaklardan (r\u00fczgar ve hidroelektrik gibi) elektrik \u00fcreten bir ye\u015fil enerji elektrik \u015firketine abone olun; b\u00f6ylelikle elektrikten kaynaklanan karbon ayak izi katk\u0131n\u0131z\u0131 s\u0131f\u0131ra indirebilirsiniz. A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemler bir miktar yat\u0131r\u0131m yapman\u0131z\u0131 gerektirebilir, ancak 1-4 y\u0131l i\u00e7inde faturalara yans\u0131yan tasarruflar sayesinde masraflar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1. Enerji tasarruflu \u0131\u015f\u0131k amp\u00fclleri kullan\u0131n. Daha az seyahat yap\u0131n ve seyahatlerinizi karbon ayak izinini artt\u0131rmayacak \u015fekilde yap\u0131n.<\/p>\n\n\n\n 1. \u0130\u015fe giderken ya da \u00e7ocuklar\u0131 okula g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken araban\u0131z\u0131 payla\u015f\u0131n. Birincil karbon ayak izinin yan\u0131 s\u0131ra bir de ikincil ayak izi de vard\u0131r ve al\u0131\u015fveri\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131za ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u00fcpermarkette mevsimi d\u0131\u015f\u0131nda yiyecek sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bunlar uzak \u00fclkelerden u\u00e7akla ya da gemiyle getirilmi\u015f demektir; bu da karbon ayak izinize katk\u0131 da bulunur.<\/p>\n\n\n\n 1. Et t\u00fcketimini azalt\u0131n. \u015eu etkinliklerden hangisi karbon emisyonlar\u0131nda art\u0131\u015fa neden olur? Sauna, sa\u011fl\u0131k kl\u00fcbu, restoranlar ve barlar, go-kart, vb.<\/p>\n\n\n\n Bunlara ek olarak i\u015f yerinizdeki karbon ayak izi de vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Masan\u0131zda ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 ve monit\u00f6r\u00fcn\u00fcz\u00fc a\u00e7\u0131k m\u0131 b\u0131rak\u0131yorsunuz? Ofisten \u00e7\u0131k\u0131nca \u0131\u015f\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131k m\u0131 b\u0131rak\u0131yorsunuz? Gereksiz \u00e7\u0131kt\u0131 m\u0131 al\u0131yorsunuz? Sayfan\u0131n her iki taraf\u0131na bask\u0131 alman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil mi?<\/p>\n\n\n\n Dikilen her a\u011fa\u00e7 y\u0131lda 12 kg karbondioksit emer. \u00d6mr\u00fc boyunca ise 1 ton karbondioksiti bertaraf ederek do\u011fan\u0131n en b\u00fcy\u00fck koruyucular\u0131ndan olmaktad\u0131rlar<\/p>\n\n\n\n KARBON AYAK \u0130Z\u0130 HESAPLAMA<\/strong><\/p>\n\n\n\n Karbon ayak izi birim karbondioksit cinsinden \u00f6l\u00e7\u00fclen, kurum veya bireylerin ula\u015f\u0131m, \u0131s\u0131nma, elektrik t\u00fcketimi vb. faaliyetlerinden kaynaklanan toplam sera gaz\u0131 sal\u0131m miktar\u0131d\u0131r. Karbon ayakizi hesaplamas\u0131nda uluslararas\u0131 alanda \u00e7e\u015fitli metodoloji ve standartlar geli\u015ftirilmi\u015ftir. Kyoto Protokol\u00fc kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilen 6 ana sera gaz\u0131n\u0131n (CO2, CH4, N2O, PFc, HFc, SF6) ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 standartlar\u0131n ba\u015f\u0131nda H\u00fck\u00fcmetler Aras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC)\u2019nin yay\u0131nlam\u0131\u015f oldu\u011fu metodolojilerin yan\u0131nda, GHG Protokol\u00fc, ISO 14064, CDP, PAS 2050 gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Karbon ayak izi hesaplamak i\u00e7in bir firman\u0131n 4 ad\u0131mdan olu\u015fan bir s\u00fcre\u00e7 izlemesi gerekmektedir. Bunlar k\u0131saca:<\/p>\n\n\n\n Ad\u0131m 1 Amac\u0131n belirlenmesi: Karbon ayak izi hesaplamas\u0131 ile ula\u015f\u0131lacak ama\u00e7(lar\u0131n) belirlenmesidir. \u00d6rne\u011fin, Karbon ayak izi sonu\u00e7lar\u0131 CO2 azalt\u0131m hedefleri belirlenmesinde ve (olas\u0131) CO2 azalt\u0131m tedbirlerinin tan\u0131mlanmas\u0131nda kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n Ad\u0131m 2 S\u0131n\u0131rlar\u0131n belirlenmesi: Ama\u00e7 belirlendikten sonra firma karbon ayak izi i\u00e7in s\u0131n\u0131rlar\u0131 (uygulanacak standartlarda belirtilen s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalmak kayd\u0131 ile) belirlemek \u00fczere \u00e7e\u015fitli se\u00e7imler yapmal\u0131d\u0131r. Kurumsal raporlama i\u00e7in en \u00e7ok kullan\u0131lan kapsam, operasyonel kontrol kapsam\u0131d\u0131r. Bu, organizasyonun, g\u00fcnl\u00fck operasyonel kontrolleri alt\u0131nda olan t\u00fcm faaliyetlerinden kaynaklanan karbon ayak izini hesaplayacak ve sorumlulu\u011funu alacakt\u0131r anlam\u0131na gelmektedir. Firman\u0131n kendi faaliyetleri d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 sal\u0131mlarda bu kapsamda dikkate al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ad\u0131m 3 Verilerin toplanmas\u0131 ve emisyon fakt\u00f6rlerinin uygulanmas\u0131: Ayak izinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kapsam\u0131 \u00fczerinde anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131ktan sonra, faaliyetlere dair veriler toplan\u0131p, emisyon fakt\u00f6rleri ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma potansiyelleri hesaplanabilir. Bilgilerin bu \u015fekilde toplanmas\u0131na envanter denir. Emisyon fakt\u00f6rleri her \u00fclkede farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilece\u011fi gibi zamanla de\u011fi\u015febilir. Emisyon fakt\u00f6rleri i\u00e7in IPCC k\u0131lavuzu ve WBCSD\u2019nin GHG Protokol\u00fc 2007 gibi bir\u00e7ok kaynak mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n Ad\u0131m 4 Sonu\u00e7lar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve ayak izinin raporlanmas\u0131: Rapor saydam olmal\u0131d\u0131r ve yap\u0131lan se\u00e7imler, varsay\u0131mlar a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade edilmelidir. Rapordaki bilgilerde se\u00e7ilmi\u015f olan referans (baseline) y\u0131l\u0131, \u00f6rnek 2012 y\u0131l\u0131, ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmal\u0131, veriler ve hesaplamalardaki olas\u0131 belirsizlikler (do\u011fruluk) belirtilmelidir.<\/p>\n\n\n\n KARBON AYAK\u0130Z\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130nsan faaliyetlerinin sonucu olarak sal\u0131nan, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n ba\u015fl\u0131ca sorumlusu olarak g\u00f6sterilen ve karbondioksit (CO2) cinsinden \u00f6l\u00e7\u00fclen sera gazlar\u0131n\u0131n \u00e7evreye verdi\u011fi zarar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Birimi \u201ckg.CO2-e\u015fde\u011fer\u201d veya \u201cton.CO2-e\u015fde\u011fer\u201ddir.<\/p>\n\n\n\n Karbon ayak izi kurumlarca; yasal zorunluluklar, kurumsal sosyal sorumluluk, m\u00fc\u015fteri veya yat\u0131r\u0131mc\u0131 talepleri, pazarlama ve kurum imaj\u0131, zorunlu veya g\u00f6n\u00fcll\u00fc sera gaz\u0131 emisyonu azalt\u0131m\u0131 ve de emisyon ticaret mekanizmalar\u0131na kat\u0131l\u0131m amac\u0131yla hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Karbon ayak izini 2 farkl\u0131 kategoride inceleyebiliriz;<\/p>\n\n\n\n 1- Ki\u015fisel Karbon Ayak \u0130zi 1- Ki\u015fisel Karbon Ayak \u0130zi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bizlerin y\u0131ll\u0131k hayat aktivitelerimiz s\u0131ras\u0131nda do\u011faya sal\u0131nan emisyonun ki\u015fisel olarak ne kadarl\u0131k miktar\u0131ndan sorumlu oldu\u011fumuzu g\u00f6steren kavramd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ki\u015fisel Karbon Ayak \u0130zi 2 ana par\u00e7adan olu\u015fur;<\/p>\n\n\n\n a. Birincil Karbon Ayak \u0130zi: <\/em><\/strong>Ki\u015filerin evlerinde t\u00fckettikleri elektri\u011fe, yak\u0131ta ve yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 ara\u00e7l\u0131 (araba, u\u00e7ak gibi) yolculuklara ba\u011fl\u0131 t\u00fcketilen fosil yak\u0131tlar\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu CO2 emisyonlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n b. \u0130kincil Karbon Ayak \u0130zi: <\/em><\/strong>Ki\u015filerin kulland\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcm ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc yani, imalat\u0131ndan en son bozunumlar\u0131na kadar olan s\u00fcre\u00e7teki dolayl\u0131 CO2 emisyonlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n 2- Kurumsal Karbon Ayak \u0130zi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurumlar\u0131n y\u0131ll\u0131k faaliyetlerine ba\u011fl\u0131 emisyonlar\u0131 g\u00f6steren kavramd\u0131r. Kurumsal Karbon Ayak \u0130zi 3 ana par\u00e7adan olu\u015fur;<\/p>\n\n\n\n a. Do\u011frudan Karbon Ayak \u0130zi (Scope-1): <\/em><\/strong>Kurumlar\u0131n faaliyetleri i\u00e7in (\u0131s\u0131nma veya \u00fcretim prosesi i\u00e7in) kulland\u0131klar\u0131 fosil yak\u0131tlar ve kurumun sahip oldu\u011fu ara\u00e7lar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 fosil yak\u0131tlar\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu emisyonlar Scope-1 alt\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n b. Dolayl\u0131 Karbon Ayak \u0130zi (Scope- 2): <\/em><\/strong>Kurumlar\u0131n t\u00fcketti\u011fi elektrik enerjisinin neden oldu\u011fu emisyonlar, kurumun ba\u015fka bir kurumdan sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 buhar, so\u011futma veya s\u0131cak suya ba\u011fl\u0131 emisyonlar Scope-2 alt\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n c. Di\u011fer Dolayl\u0131 Karbon Ayak \u0130zi (Scope-3):<\/em><\/strong> Kurumlar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnlere (\u00f6rne\u011fin hammaddeden reklam ama\u00e7l\u0131 bro\u015f\u00fcrlere kadar), ald\u0131klar\u0131 ta\u015feron faaliyetlerine, kurumun kiral\u0131k ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 yak\u0131tlara, kurum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n i\u015f ama\u00e7l\u0131 kara,deniz ve hava ula\u015f\u0131mlar\u0131na ba\u011fl\u0131 t\u00fcm emisyonlar\u0131 Scope-3 alt\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n KARBON AYAK \u0130Z\u0130 AZALTIM Y\u00d6NTEMLER\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1- Enerji Verimlili\u011fi: <\/strong>Bug\u00fcn ticari binalarda %33\u2019e varan oranda, end\u00fcstriyel tesislerde %40\u2019a varan oranda enerji verimlili\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla elde edilebilecek tasarruf potansiyeli bulunmaktad\u0131r. T\u00fcketilen enerjiyi ne kadar azalt\u0131labilirse, o kadar emisyon azalt\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olunur. Bu sayede kurumlar emisyonlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmekle kalmaz, ayr\u0131ca maliyet azalt\u0131m\u0131 da yapm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2- Geri D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm: <\/strong>Kurum i\u00e7indeki cam, ka\u011f\u0131t, al\u00fcminyum gibi at\u0131klar biriktirilerek geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle kazan\u0131l\u0131rsa emisyon azalt\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131f\u0131rdan bir hammaddeyi \u00fcretmek i\u00e7in gereken enerji, yeniden kazanma i\u00e7in gerekenden daha fazlad\u0131r. \u00d6rne\u011fin 1 ton ka\u011f\u0131d\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ile 36 ton CO2 emisyonu atmosfere sal\u0131nmam\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 3- A\u011fa\u00e7 Dikmek:<\/strong> Emisyonlar\u0131n azalt\u0131m\u0131 i\u00e7in akla gelen ilk yol a\u011fa\u00e7land\u0131rma yapmakt\u0131r. A\u011fa\u00e7lar fotosentez yoluyla havadaki CO2\u2019i yapraklar\u0131na absorbe ederek ya\u015famlar\u0131 i\u00e7in gereken besini olu\u015fturur. Ki\u015filer ve kurumlar da arazi ormanla\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla emisyon azalt\u0131m\u0131 yapabilmektedir. Ger\u00e7ekte her a\u011fac\u0131n t\u00fcr\u00fcne ve ya\u015f\u0131na g\u00f6re emisyon tutma miktar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Ancak bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tespiti i\u00e7in \u00f6zel bir \u00e7al\u0131\u015fma gereklidir. Bug\u00fcn yakla\u015f\u0131k olarak a\u011fa\u00e7 ba\u015f\u0131na y\u0131ll\u0131k emisyon azalt\u0131m\u0131 i\u00e7in 11 kg.CO2 rakam\u0131n\u0131 dikkate almaktay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n 4- Yenilenebilir Enerji Kullan\u0131m\u0131:<\/strong> Yakla\u015f\u0131k olarak t\u00fcketti\u011fimiz elektri\u011fin kwh\u2019i ba\u015f\u0131na 0,6 kg.CO2 atmosfere sal\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 5- Karbon Sal\u0131n\u0131m\u0131 D\u00fc\u015f\u00fck \u00dcr\u00fcn ve Hizmetleri Tercih Etmek:<\/strong> Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikle ka\u011f\u0131t ve plastik gibi \u00fcr\u00fcnlerin geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir olanlar\u0131ndan tercih etmek, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z cihazlar\u0131n A ve \u00fcst\u00fc enerji s\u0131n\u0131f\u0131nda olanlar\u0131 tercih etmek emisyonlar\u0131 azaltmak i\u00e7in se\u00e7ilebilecek yollardand\u0131r. Bu azalt\u0131m yolu ayn\u0131 zamanda hem \u00fcreticiler hem de hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131 bask\u0131s\u0131 olu\u015fturan bir unsurdur. Bunun sebebi karbon ayak izini azaltmak isteyen kurumlar \u00fcr\u00fcn ve hizmet al\u0131mlar\u0131nda s\u0131f\u0131r emisyonlu olan \u00fcr\u00fcn ve hizmet sa\u011flayan kurumlar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerin tercih etmektedirler.<\/p>\n\n\n\n 6- Ula\u015f\u0131m Tercihlerini De\u011fi\u015ftirmek:<\/strong> \u015eahsi ara\u00e7lar\u0131m\u0131z yerine toplu ta\u015f\u0131may\u0131 tercih ederek %90\u2019lara varan oranlarda ula\u015f\u0131ma ba\u011fl\u0131 karbon ayak izimizi a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekebiliriz. \u00d6zellikle otob\u00fcsle gidebilece\u011fimiz mesafelerde u\u00e7akla yolculu\u011fu tercih etmemek de emisyon azalt\u0131m y\u00f6ntemidir. Bunun sebebi u\u00e7ak yolculuklar\u0131ndaki birim mesafedeki emisyon miktar\u0131 di\u011fer ula\u015f\u0131m y\u00f6ntemlerine g\u00f6re y\u00fcksek kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 7- Yak\u0131t Tercihini De\u011fi\u015ftirmek:<\/strong> Ara\u00e7larda kullan\u0131lan fosil yak\u0131tlar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 emisyonu azaltmak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck emisyonlu yak\u0131tlar\u0131 tercih etmek veya hibrit yak\u0131tl\u0131, elektrikli ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ara\u00e7lara ba\u011fl\u0131 emisyonun azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tercih edilebilecek bir yoldur.<\/p>\n\n\n\n 8- Karbon Azalt\u0131m Kredisi Almak:<\/strong> Karbon kredisi; karbon azalt\u0131m projelerinin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu veya mevcut karbon sal\u0131m kotas\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalan her ton.CO2 i\u00e7in akredite kurulu\u015flarca sa\u011flanan sertifikalard\u0131r. Karbon ayak izini azaltmak veya karbon n\u00f6tr olmak isteyen ki\u015fi, kurum veya organizasyonlar bu kredileri sat\u0131n alarak emisyonlar\u0131n\u0131 azaltabilirler.<\/p>\n\n\n\n Karbon Ayak \u0130zi Neden Hesaplan\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Karbon Ayak \u0130zi Do\u011frulama<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sera gazlar\u0131n\u0131n atmosferde artmas\u0131 nedeniyle iklim de\u011fi\u015fikliklerine ba\u011fl\u0131 hayat \u015fartlar\u0131nda de\u011fi\u015fimler g\u00f6r\u00fclebilecektir. Sanayile\u015fmenin artmas\u0131yla beraber farkl\u0131 gazlar\u0131n do\u011faya sal\u0131nmas\u0131 ile beraber baz\u0131 geli\u015fmelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Bu konuda global bir giri\u015fim i\u00e7erisinde bulunulmas\u0131 sonras\u0131nda belirli standartlar kendini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Sera gazlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na dayal\u0131 olarak yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u00fck\u00fcmetler ve farkl\u0131 organizasyonlar dahilinde g\u00fcndeme gelebilmektedir. 14607 \u00dcr\u00fcn Karbon Ayak \u0130zi Standard\u0131 ortaya konularak, azaltma s\u00fcre\u00e7lerinin ne \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fine dair bir durum ortaya konulabilecektir.<\/p>\n\n\n\n Karbon Ayak \u0130zi Do\u011frulama Belgesi Nas\u0131l Al\u0131n\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n ISO 14607 olarak bilinen karbon ayak izi do\u011frulama belgesine dair hareketler uluslararas\u0131 denetleyici firmalar taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmeye al\u0131n\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda al\u0131nabilmektedir. Bu emisyonlar\u0131n bir y\u0131ll\u0131k ya da 6 ayl\u0131k s\u00fcre\u00e7ler dahilindeki miktarlar\u0131 incelenerek; gerekli belge ya da sertifikalar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gibi bir durum da ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilmektedir. Do\u011frulanan hesaplamalar sonras\u0131nda sera gaz\u0131 miktar\u0131na g\u00f6re bu evraklar sunulabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n ISO 14064-1 Standard\u0131 ve Karbon Ayakizi<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130nsan\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu d\u00fcnya, canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klar\u0131yla birlikte bir d\u00fczen ve denge i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r. Fakat, h\u0131zla akan zaman\u0131n i\u00e7inde ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n pe\u015findeki insano\u011flunun ya\u015fam bi\u00e7iminin, iklim sistemindeki bir bozulmaya neden oldu\u011fu art\u0131k genel bir kabul g\u00f6rmektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi bug\u00fcn d\u00fcnyada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte en b\u00fcy\u00fck problemlerden birisi olarak ifade edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bilimsel olarak elde edilen somut veriler insan eli ile olu\u015fan sera gazlar\u0131n\u0131n k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine neden oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, atmosferde \u00e7ok uzun y\u0131llar kalabilen insan kaynakl\u0131 sera gazlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu iklim de\u011fi\u015fiminin etkilerini y\u00fczlerce y\u0131l d\u00fcnyada g\u00f6rmeye devam edece\u011fiz. Bug\u00fcn gelinen nokta itibariyle iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi; fiziksel ve tabii \u00e7evre, \u015fehir hayat\u0131, kalk\u0131nma ve ekonomi, teknoloji, insan haklar\u0131, tar\u0131m ve g\u0131da, temiz su ve sa\u011fl\u0131k olmak \u00fczere hayat\u0131m\u0131z\u0131n her safhas\u0131n\u0131 etkilemekte ve y\u00f6netimlerin bu konularda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7abalar\u0131n\u0131 artt\u0131rmalar\u0131n\u0131 mecburi k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Atmosferdeki karbondioksit (CO2) ve \u00f6teki sera gaz\u0131 birikimlerinde sanayi ink\u0131l\u00e2b\u0131nda sonra ba\u015flayan h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmeye paralel olarak, k\u00fcresel ortalama y\u00fczey s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda belirgin bir art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine yol a\u00e7an sera gazlar\u0131n\u0131n t\u00fcrlerinin ve kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi, \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n da \u00e7ok geni\u015f bir yelpazeye yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. \u00dclkeler, ulusal iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi politikalar\u0131n\u0131 belirlerken, b\u00fct\u00fcn bu ihtimalleri; mevcut teknoloji altyap\u0131s\u0131, insan kaynaklar\u0131, k\u0131sa-orta-uzun vadeli kalk\u0131nma \u00f6ncelikleri gibi kendilerine has \u015fartlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak belirlemektedirler.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyam\u0131zda iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken \u00fclkemizde bu etkilerden pay\u0131na d\u00fc\u015feni almaktad\u0131r. Bu sebepten dolay\u0131, insan kaynakl\u0131 sera gazlar\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, azalt\u0131lmas\u0131 ve olumsuz etkilerine y\u00f6nelik \u00f6nlemler al\u0131n\u0131rken bir yandan da iklim olaylar\u0131n\u0131n etkilerine uyum ve fayda sa\u011flamak ve etkileri y\u00f6netebilmek i\u00e7in stratejilerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, geli\u015ftirilmesi ve uygulanmas\u0131 s\u00fcre\u00e7leri de son derece ehemmiyetlidir.<\/p>\n\n\n\n Esasen, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum sa\u011flamak, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinin iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki bu etkilere kar\u015f\u0131n en iyi m\u00fccadele y\u00f6ntemleri olu\u015fturulabilsin. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum sa\u011flama, bir seferde hemen meydana gelen bir ad\u0131m de\u011fil, devam eden bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n ISO 14064-1 Standard\u0131 sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n ve uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n kurulu\u015f seviyesinde hesaplanmas\u0131na ve raporlanmas\u0131na dair ilkeleri ve gerekleri kapsar. Bu standard ayr\u0131ca, bir kurulu\u015fun sera gaz\u0131 envanterinin tasar\u0131m\u0131, geli\u015ftirilmesi, y\u00f6netimi, raporlanmas\u0131 ve do\u011frulanmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 da kapsar.<\/p>\n\n\n\n ISO 14064 serisi standardlar, tarafs\u0131z bir sera gaz\u0131 program\u0131d\u0131r. Bir sera gaz\u0131 program\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131nda, bu sera gaz\u0131 program\u0131n\u0131n gerekleri ISO 14064 serisi standardlardaki \u015fartlar\u0131n devam\u0131 mahiyetindedir.<\/p>\n\n\n\n ISO 14064 serisi standardlar\u0131n bir \u015fart\u0131, bir kurulu\u015fun veya bir sera gaz\u0131 proje orta\u011f\u0131n\u0131n sera gaz\u0131 program\u0131n\u0131n bir \u015fart\u0131n\u0131 yerine getirmesini yasakl\u0131yorsa, sera gaz\u0131 program\u0131n\u0131n \u015fart\u0131na \u00f6ncelik verilir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6nemli Kavramlar Nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131: Yery\u00fcz\u00fc, atmosfer ve bulutlar taraf\u0131ndan k\u0131z\u0131l\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131ma spektrum aral\u0131\u011f\u0131nda belirli dalga boylar\u0131nda so\u011furulan ve sal\u0131nan, atmosferin hem do\u011fal hem de antropojenik gaz bile\u015feni. ISO 14064 standard\u0131 kapsam\u0131nda hesaplamalarda dikkate al\u0131nan sera gazlar\u0131 (CO2, CH4, N2O, HFCS, PFCS, SF6);<\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131 kayna\u011f\u0131: Atmosfere sera gaz\u0131 salan fiziksel bir birim veya proses.<\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131 yuta\u011f\u0131: Sera gazlar\u0131ndan herhangi birisini atmosferden uzakla\u015ft\u0131ran fiziksel birim veya proses.<\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131 rezervuar\u0131: Bir sera gaz\u0131 yuta\u011f\u0131 ile atmosferden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan bir sera gaz\u0131n\u0131 veya bir sera gaz\u0131 kayna\u011f\u0131ndan tutulan bir sera gaz\u0131n\u0131 biyosferin, jeosferin veya hidrosferin depolama veya biriktirme kapasitesi i\u00e7in fiziksel birim veya bile\u015fen.<\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131 emisyonu: Belirli bir s\u00fcrede atmosfere sal\u0131nan sera gazlar\u0131ndan birisinin toplam k\u00fctlesi.<\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131: Belirli bir s\u00fcrede atmosferden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan sera gazlar\u0131ndan birisinin toplam k\u00fctlesi.<\/p>\n\n\n\n Sera gaz\u0131 emisyonu ve uzakla\u015ft\u0131rma fakt\u00f6r\u00fc: Sera gazlar\u0131n\u0131n emisyonlar\u0131 veya uzakla\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in yap\u0131lan faaliyet verilerine ili\u015fkin fakt\u00f6r.<\/p>\n\n\n\n Do\u011frudan Sera Gaz\u0131 Emisyonu (Kapsam 1): Kurulu\u015fumuzun sahip oldu\u011fu veya kontrol etti\u011fi (mali ve i\u015fletme) sera gaz\u0131 kaynaklar\u0131ndan sal\u0131nan sera gaz\u0131 emisyonu.<\/p>\n\n\n\n Enerji Dolayl\u0131 Sera Gaz\u0131 Emisyonu (Kapsam 2): Kurulu\u015fumuz taraf\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131dan tedarik edilerek t\u00fcketilen elektrik, \u0131s\u0131 veya buhar\u0131n \u00fcretilmesi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan sera gaz\u0131 emisyonu.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer Dolayl\u0131 Sera Gaz\u0131 Emisyonu (Kapsam 3): Enerji dolayl\u0131 sera gaz\u0131 emisyonundan ba\u015fka, bir kurulu\u015fun faaliyetlerinin bir sonucu olarak ba\u015fka kurulu\u015flar\u0131n sahip oldu\u011fu veya kontrol etti\u011fi sera gaz\u0131 kaynaklar\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan sera gaz\u0131 emisyonu.<\/p>\n\n\n\n Sera Gaz\u0131 Faaliyet Verileri: Bir sera gaz\u0131 emisyonuyla veya uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanan faaliyetin kantitatif \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya etki potansiyeli (KIP): Belirli bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda, belirli bir sera gaz\u0131n\u0131n e\u015f de\u011fer karbon dioksit cinsinden k\u00fctleye dayal\u0131 \u0131\u015f\u0131ma kuvvet etkisini tan\u0131mlama fakt\u00f6r\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Karbon Dioksit E\u015f De\u011feri (CO2e): Bir sera gaz\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131ma kuvvetinin karbon dioksit ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan birim.<\/p>\n\n\n\n Hedef Kullan\u0131c\u0131: Sera gaz\u0131na ili\u015fkin bilgileri raporlayanlar taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan ve karar vermede bu bilgilere g\u00fcvenen ki\u015fi veya kurulu\u015f.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcd\u00fcml\u00fc Faaliyet: Sera gaz\u0131 projesi olarak organize edilmemi\u015f, do\u011frudan veya dolayl\u0131 sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmak veya \u00f6nlemek veya sera gaz\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in bir kurulu\u015f taraf\u0131ndan uygulanan \u00f6zel faaliyet veya giri\u015fim.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcven seviyesi: Onaylama veya do\u011frulamada hedef kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan talep edilen g\u00fcven derecesi.<\/p>\n\n\n\n Temel Y\u0131l: Sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n veya uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n veya sera gaz\u0131na ili\u015fkin di\u011fer bilgilerin gelecekte k\u0131yaslanmas\u0131 i\u00e7in belirlenen ge\u00e7mi\u015fteki bir d\u00f6nem.<\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f S\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n Belirlenmesi ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f bir veya daha fazla tesisten olu\u015fabilir. Tesis seviyesinde sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 ve uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131, bir veya daha fazla sera gaz\u0131 kaynaklar\u0131ndan veya yutaklar\u0131ndan olu\u015fturulabilir.<\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f, a\u015fa\u011f\u0131daki yakla\u015f\u0131mlardan biri ile tesis seviyesindeki sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 ve uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 birle\u015ftirmelidir:<\/p>\n\n\n\n a) Kontrol:<\/strong> Kurulu\u015f, kendi mali ve idari kontrol\u00fcnde olan tesislere ait hesaplanm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131ndan ve\/veya uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan sorumludur. Faaliyet S\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n Belirlenmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f kendi faaliyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemeli ve dok\u00fcmante etmelidir. Faaliyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, kurulu\u015fun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ili\u015fkili sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 ve uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 tespit etmeyi, sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 ve uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 do\u011frudan emisyonlar (kapsam 1 zorunlu), enerji dolayl\u0131 emisyonlar (kapsam 2 zorunlu) ve di\u011fer dolayl\u0131 emisyonlar olarak (kapsam 3 zorunlu de\u011fil) s\u0131n\u0131fland\u0131rmay\u0131 ihtiva etmelidir. Bu durum ayr\u0131ca, di\u011fer dolayl\u0131 emisyonlar\u0131n hangisinin hesaplanaca\u011f\u0131n\u0131n ve rapor edilece\u011finin se\u00e7ilmesini i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n Hesaplamalar<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f, do\u011frudan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131na katk\u0131 sa\u011flayan sera gaz\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 (Hareketli & Sabit Yanma, Ka\u00e7ak Emisyonlar, Proses Emisyonlar\u0131,\u2026) belirlemeli ve dok\u00fcmante etmelidir. Kurulu\u015f, ithal ederek t\u00fcketti\u011fi elektri\u011fin, \u0131s\u0131n\u0131n veya buhar\u0131n tedarik\u00e7ilerini ayr\u0131 ayr\u0131 dok\u00fcmante etmelidir. Kurulu\u015f di\u011fer dolayl\u0131 sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 hesaplarken, di\u011fer dolayl\u0131 sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131na katk\u0131 sa\u011flayan sera gaz\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 belirlemeli ve dok\u00fcmante etmelidir.<\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f kendisine uygun hesaplama metodolojisini belirlemeli, temel y\u0131la karar vermeli, faaliyet verilerini toplamal\u0131, Emisyon Fakt\u00f6rlerine (EF), Net Kalorifik De\u011ferlere (NKD), K\u00fcresel Is\u0131nma Potansiyellerine (KIP) ve hesaplamay\u0131 etkileyecek di\u011fer bile\u015fenlere (Oksidasyon Fakt\u00f6r\u00fc, Yo\u011funluk, \u00c7evrimler\u2026) karar vermelidir.<\/p>\n\n\n\n Raporlama<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f, sera gaz\u0131 envanterinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 ve sera gaz\u0131 program\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak veya d\u0131\u015f veya i\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar\u0131 bilgilendirmek i\u00e7in bir sera gaz\u0131 raporu haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Sera gaz\u0131 raporlar\u0131 tam, tutarl\u0131, do\u011fru, ilgili ve \u015feffaf olmal\u0131d\u0131r. Kurulu\u015f, uygulanabilir sera gaz\u0131 program\u0131n\u0131n gereklerine, i\u00e7 rapor etme ihtiya\u00e7lar\u0131na ve raporun hedef kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na dayal\u0131 olarak, sera gaz\u0131 raporlar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini, yap\u0131s\u0131n\u0131, halk\u0131n eri\u015febilirli\u011fini ve duyurma y\u00f6ntemlerini belirlemelidir.<\/p>\n\n\n\n Kurulu\u015f, bu standard ile uyumlu oldu\u011fu iddia edilen kamuya y\u00f6nelik bir sera gaz\u0131 beyan\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015fsa, bu standard veya sera gaz\u0131 beyan\u0131yla ilgili ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf do\u011frulama a\u00e7\u0131klamas\u0131 uyar\u0131nca haz\u0131rlanan sera gaz\u0131 raporunu halk\u0131n eri\u015fimine a\u00e7\u0131k h\u00e2le getirmelidir. Kurulu\u015fun sera gaz\u0131 beyan\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde do\u011frulanm\u0131\u015f ise, do\u011frulama a\u00e7\u0131klamas\u0131 hedef kullan\u0131c\u0131lara verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Do\u011frulama<\/strong><\/p>\n\n\n\n Do\u011frulaman\u0131n genel amac\u0131, rapor edilen sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n ve uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n veya sera gaz\u0131 beyan\u0131n\u0131n tarafs\u0131z ve objektif olarak g\u00f6zden ge\u00e7irilmesidir. QSI ISO 14065 akreditasyon standard\u0131na g\u00f6re ISO 14064-1 e g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan Sera Gaz\u0131 Emisyon Raporlar\u0131n\u0131 uzman kadrosu ile do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2051,"template":"","class_list":["post-2470","dogrulama","type-dogrulama","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"\n
\u2022 Kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 sonucunda b\u00fcy\u00fck kurakl\u0131klar ya\u015fanacak.
\u2022 Deniz ve okyanus seviyelerindeki artma sonucu k\u0131y\u0131 \u015feridi olan \u00fclke, ada ve \u015fehirler sulara g\u00f6m\u00fclecek.
\u2022 Orman yang\u0131nlar\u0131 artacak
\u2022 Kurakl\u0131k, erozyon, \u00e7\u00f6lle\u015fme gibi afetlerde art\u0131\u015f ya\u015fanacak
\u2022 Canl\u0131 alanlar\u0131 ve canl\u0131 t\u00fcrlerinde azalma olacak.
\u2022 S\u0131cak hava dalgalar\u0131na ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmler olacak.
\u2022 Kuzey Afrika \u00e7\u00f6lle\u015fecek ve b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7ler olacak.
\u2022 Tatl\u0131 su kaynaklar\u0131nda azalma sonucu insanl\u0131k susuzlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak.
\u2022 Mercan resiflerinin neredeyse tamam\u0131 (%97si) yok olmas\u0131, kutup ay\u0131lar\u0131n\u0131n soylar\u0131n\u0131n t\u00fckenmesi gibi canl\u0131 alanlar\u0131 ve canl\u0131 t\u00fcrlerinde azalmalar ya\u015fanacak.
\u2022 Kuzey Buz Denizi tamamen kaybolacak.
\u2022 Bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n art\u0131\u015f ya\u015fanacak, \u00f6zellikle Afrika ve Kuzey Amerika\u2019da s\u0131tma yay\u0131lacak<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle, ki\u015fisel olarak k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z katk\u0131y\u0131 fark etmeliyiz. Karbon Ayak \u0130zi, bug\u00fcnden ba\u015flayarak bu katk\u0131y\u0131 nas\u0131l en aza indirebilece\u011finizi ve gelecekte nas\u0131l do\u011fru \u00fcr\u00fcn tercihlerinde bulunabilece\u011finizi g\u00f6sterecektir.<\/p>\n\n\n\n
2. Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 tamamen kapat\u0131n (\u0131\u015f\u0131klar, televizyon, DVD \u00e7al\u0131c\u0131, Hi Fi, bilgisayar, vs.).
3. Kaloriferin \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 biraz azalt\u0131n (birka\u00e7 derece a\u015fa\u011f\u0131s\u0131n\u0131 deneyin).
4. S\u0131cak suyun \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 biraz azalt\u0131n (iki derecelik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f bile b\u00fcy\u00fck bir fark olu\u015fturacakt\u0131r).
5. Kaloriferin zamanlay\u0131c\u0131 ayar\u0131n\u0131 kontrol edin; i\u015fe gitti\u011finizde evi \u0131s\u0131tman\u0131n bir anlam\u0131 yoktur.
6. Bula\u015f\u0131k ve \u00e7ama\u015f\u0131r makinenizi tam y\u00fckle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n; bu \u015fekilde su, elektrik ve deterjan tasarrufu sa\u011flars\u0131n\u0131z.
7. \u00c7aydanl\u0131\u011fa kullanaca\u011f\u0131n\u0131z kadar su doldurun.
8. Cep telefonunuz \u015farj olur olmaz \u015farjdan al\u0131n.
9. D\u00fczenli aral\u0131klarla buzdolab\u0131n\u0131z\u0131n\/derin dondurucunuzun buzunu \u00e7\u00f6z\u00fcn.
10. Haftal\u0131k al\u0131\u015fverini\u015fi tek seferde yap\u0131n.
11. \u00c7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131z\u0131 makinede kurutmak yerine asarak kurutun.
12. Spor salonuna arabayla gitmek yerine ko\u015fmay\u0131 tercih edin.<\/p>\n\n\n\n
2. \u0130kinci radyat\u00f6rlerinize termostatik s\u00fcbap tak\u0131n.
3. S\u0131cak su tank\u0131n\u0131z\u0131, \u00e7at\u0131n\u0131z\u0131 ve duvarlar\u0131n\u0131z\u0131 yal\u0131t\u0131n.
4. Evin \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 35\u2019i duvarlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kaybolur. Orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir evde duvar yal\u0131t\u0131m\u0131 yapmak, yak\u0131t faturalar\u0131na y\u0131lda 100 \u00a3 oran\u0131nda yans\u0131yacakt\u0131r.
5. 180 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda tavan yal\u0131t\u0131m\u0131 yaparak \u00e7at\u0131dan kaybolan \u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 25\u2019ini durdurabilirsiniz.
6. Evsel at\u0131k sular\u0131n\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme tabi tutun.
7. Eski buzdolab\u0131n\u0131z\u0131\/dondurucunuzu (15 ya\u015f\u0131n \u00fczerinde ise) yeni \u201cA\u201d s\u0131n\u0131f\u0131 enerji derecesine sahip bir buzdolab\u0131\/derin dondurucu ile de\u011fi\u015ftirin.
8. Eski kazan\u0131n\u0131z\u0131 yeni ve enerjiyi verimli kullanan yo\u011fu\u015fmal\u0131 kazan ile de\u011fi\u015ftirin.<\/p>\n\n\n\n
2. Araba kullanmak yerine otob\u00fcs ya da tren kullan\u0131n.
3. Yurti\u00e7inde u\u00e7a\u011fa binmeyin (s\u00f6zgelimi Londra\u2019dan Edinburgh\u2019a); bunun yerine tren ya da otob\u00fcs kullan\u0131n.
4. Fransa\u2019ya giderken u\u00e7a\u011fa binmek yerine feribot ya da t\u00fcnel kullan\u0131n (\u0130ngiltere i\u00e7in).
5. \u0130\u015fvereninizin haftada bir g\u00fcn evden \u00e7al\u0131\u015fman\u0131za izin verip vermeyece\u011finizi ara\u015ft\u0131r\u0131n.
6. Yeni araba alaca\u011f\u0131n\u0131z zaman dizel motorlu olanlar\u0131 tercih edin. Dizel araban\u0131z varsa kendi biodizelinizi kendiniz \u00fcretebilirsiniz.
7. Tatildeyken araba kiralamak yerine bisiklet kiralay\u0131n.
8. Otelde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman odadan \u00e7\u0131karken \u0131\u015f\u0131klar\u0131 ve klimay\u0131 kapat\u0131n.
9. Havlular\u0131n\u0131z\u0131n her g\u00fcn de\u011fil, iki g\u00fcnde bir y\u0131kanmas\u0131n\u0131 isteyin.<\/p>\n\n\n\n
2. E\u011fer musluk suyunu i\u00e7mek g\u00fcvenli ise \u015fi\u015felenmi\u015f su sat\u0131n almay\u0131n (\u00f6zellikle uzak yerlerden getirilmi\u015fse).
3. Kendi b\u00f6lgenizde yeti\u015fen meyve ve sebzeleri tercih edin ve m\u00fcmk\u00fcnse kendi meyve ve sebzelerinizi kendiniz yeti\u015ftirin.
4. Mevsimi d\u0131\u015f\u0131nda taze meyve ve sebze sat\u0131n almay\u0131n; bunlar uzak yerlerden getirilmi\u015f olabilir.
5. Kendi b\u00f6lgenize yak\u0131n yerlerde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnleri tercih edin (uzak yerlerde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlerden uzak durun).
6. Organik \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n al\u0131n.
7. A\u015f\u0131r\u0131 ambalajlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n almay\u0131n.
8. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yap\u0131n.
9. Bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131zda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z etkinlikler hakk\u0131nda dikkatli olun.<\/p>\n\n\n\n
2- Kurumsal Karbon Ayak \u0130zi<\/p>\n\n\n\n\n
b) E\u015fit payla\u015f\u0131m:<\/strong> Kurulu\u015f, ilgili tesislere ait sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n ve\/veya uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan sorumludur.<\/p>\n\n\n\n